Đại số 7. Tiết: 37,38

BÀI 20. TỈ LỆ THỨC
Giáo viên: Nguyễn Trọng Đàn

KHỞI ĐỘNG
Cờ đỏ sao vàng là quốc kì của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Lá cờ có
dạng một hình chữ nhật màu đỏ với hình ngôi sao năm cánh màu vàng nằm ở
chính giữa.
Nếu tìm hiểu kĩ hơn em sẽ thấy dù lớn hay
nhỏ thì các lá cờ đều có một điểm chung
về kích thước. Điểm chung đó là gì nhỉ?

Requireme
nts

CHƯƠNG VI:
TỈ LỆ THỨC VÀ ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ
BÀI 20: TỈ LỆ THỨC

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

Tỉ lệ thức

02

Tính chất của tỉ lệ thức

01

Tỉ lệ thức

HĐ 1:

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

Lá quốc kì cắm trên đỉnh cột cờ Lũng Cú, Hà Giang có chiều rộng 6m,
chiều dài 9m. Lá quốc kì bố Linh treo tại nhà mỗi dịp lễ có chiều rộng 0,8m;
chiều dài 1,2m.
a) Tính tỉ số giữa chiều rộng và chiều dài
của mỗi lá cờ. Viết kết quả này dưới
dạng phân số tối giản.
b) So sánh hai tỉ số nhận được.

Giải:
- Tỉ số giữa chiều rộng và chiều dài lá cờ trên đỉnh cột cờ Lũng Cú,
Hà Giang:
- Tỉ số giữa chiều rộng và chiều dài lá cờ nhà Linh:
Ta được 2 tỉ số trên bằng nhau

KẾT LUẬN
Tỉ lệ thức là đẳng thức của hai tỉ số

! * Chú ý:

Tỉ lệ thức còn được viết dưới dạng

Ví dụ 1 (SGK – tr5)

Hai tỉ số sau có lập thành một tỉ lệ thức không?

2 3
10  :   15   ; :
7 7
Giải:

10
2
Ta có: 10  :   15  = 15 = 3

;

2 3
2 7
2
:
=
.
=
7 7
7 3
3

2 3
Do đó ta có tỉ lệ thức: 10 : 15 = 7 : 7

! * Chú ý:
Ta viết các tỉ số đã cho dưới dạng tỉ số
giữa các số nguyên để dễ so sánh, nhận
biết hai tỉ số bằng nhau.

LUYỆN TẬP 1
Tìm các số bằng nhau trong các tỉ số sau rồi lập tỉ lệ thức tương ứng: 
3 3
4 : 20 ; 0 , 5 : 1 , 25 ; :
5 2
Giải:

4 1
4 : 20 = =
20 5

0,5
50 2
0 , 5 :1 , 25=
=
=
1 , 25 125 5

Như vậy ta có tỉ lệ thức là 0,5 : 1,25 =

3 3
:
5 2

3 3 3 2 2
: = . =
5 2 5 3 5

TRANH LUẬN

Em hãy giúp Vuông trả lời câu hỏi trên nhé!
Trả lời
Bạn Tròn nói chưa đúng vì tỉ lệ thức là đẳng thức
của hai tỉ số.
Tỉ số có thể không phải là phân số

Làm việc
nhóm đôi

VẬN DỤNG 1
Mặt sân cỏ trong sân vận động Quốc gia Mỹ Đình có dạng hình chữ nhật có chiều
dài 105 m và chiều rộng 68 m. Nam vẽ mô phỏng mặt sân cỏ này bằng một hình
chữ nhật có chiều dài 21 cm và chiều rộng 13,6 cm. Hỏi Nam đã và mô phỏng
mặt sân cố đúng tỉ lệ thực tế hay chưa?

Giải
Ta có:
- Tỉ lệ chiều dài và chiều rộng sân cỏ trong sân vận động Quốc gia
Mỹ Đình:
- Tỉ lệ Nam mô phỏng là:
Ta được 105 : 68 = 21:13,6
Vậy: Nam đã vẽ mô phỏng mặt sân cỏ đúng tỉ lệ thực tế.

02
Tính chất của tỉ lệ thức

HĐ 2:
Quay trở lại tỉ lệ thức tìm được ở HĐ1: , em hãy tính các tích chéo 6 . 1,2
và 9 . 0,8 rồi so sánh kết quả.
Giải
Ta có:

Vậy 2 tích chéo bằng nhau: 6 . 1,2 = 9 . 0,8

Thảo luận
nhóm đôi

HĐ 3:
Từ đẳng thức 2 . 6 = 3 . 4, ta có thể suy ra những tỉ lệ thức nào?
Giải
Từ đẳng thức 2 . 6 = 3 . 4, ta có thể suy ra những tỉ lệ thức:

KẾT LUẬN
- Nếu thì
- Nếu (với a, b, c, d 0 thì ta có các tỉ lệ thức:

Các em trao đổi, lấy ví dụ về đẳng thức ad = bc và lập 4 tỉ lệ thức
từ đẳng thức vừa lấy ví dụ.

LUYỆN TẬP 2
Lập tất cả các tỉ lệ thức có thể được từ đẳng thức 0,2 . 4,5 = 0,6 . 1,5
Giải
Các tỉ lệ thức lập được từ đẳng thức 0,2 . 4,5 = 0,6 . 1,5 là:

NHẬN XÉT
Từ tỉ lệ thức suy ra

Ví dụ 2 (SGK – tr6)
Phương cùng các bạn dự định làm các lá quốc kì Việt Nam bằng giấy
đảm bảo tỉ lệ quy định, chiều rộng 14 cm để tham gia Hội khoẻ Phù Đổng.
Tính chiều dài của lá cờ.
Giải
Gọi x (cm) là chiều dài của lá cờ Phương và
các bạn dự định làm.
Ta có tỉ lệ thức

x = (cm).

Vậy chiều dài của lá cờ là 21 cm.

THẢO LUẬN NHÓM
Trả lời câu hỏi mở đầu: Đặc điểm chung về kích thước giữa
các lá quốc kì Việt Nam.

VẬN DỤNG 2
Để gói 10 chiếc bánh chưng, bà Nam cần 5 kg gạo nếp. Nếu bà
muốn gói 45 chiếc bánh chưng cùng loại gửi cho người dân
vùng lũ thì bà cần bao nhiêu kilôgam gạo nếp?
Giải
Gọi x là số kilogam gạo nếp bà cần dùng (x > 0)
Theo đề bài ta có tỉ lệ thức:

5
𝑥
5 . 45
= ⟹ 𝑥=
=22 , 5
10 45
10

Vậy bà cần 22,5 kg gạo nếp để gói 45 chiếc bánh chưng.

LUYỆN TẬP

Bài 6.1: (SGK – tr.7)

Thay tỉ số sau đây bằng tỉ số giữa các số nguyên:

10 4
𝑎¿
:
16 21

𝑏¿ 1,3 : 2,75
Giải

10 4
10 21 105
𝑎¿
:
¿
.
¿
=105 : 32
16 21
16 4
32
130 26
1, 3
¿
= =26 : 55
𝑏¿ 1,3 : 2,75 ¿
2 ,75 275 55
−2
−2 1 −2 4 −8
𝑐¿
: 0 , 25 ¿
: ¿
. =
=(− 8) : 5
5
5 4 5 1
5

−2
𝑐¿
: 0 , 25
5

Bài 6.2: (SGK – tr.7) Tìm các tỉ số bằng nhau trong các tỉ số sau
rồi lập tỉ lệ thức:

3 18
12: 30 ; :
7 24

;
Giải

12 2
12: 30= =
30 5
3 18 3 24 9
: = . =
7 24 7 18 14

2,5 250
¿
¿
2,5:6,25 6,25 625

Như vậy, các tỉ số bằng nhau
là: 12:30 và 2,5 : 6,25.
Ta được tỉ lệ thức:
12:30 = 2,5 : 6,25

Bài 6.3: (SGK – tr.7)

Tìm x trong các tỉ lệ thức sau:

𝑥
−3
𝑎¿ =
6
4

5
15
𝑏¿ =
𝑥 − 20

Giải

𝑥
−3
𝑎¿ =
6
4

5
15
𝑏¿ =
𝑥 − 20

(− 3 ) . 6
𝑥=
4

5 . ( − 20 )
𝑥=
15

−9
𝑥=
2

− 20
𝑥=
3

Bài 6.4: (SGK – tr.7)

Lập tất cả các tỉ lệ thức có thể được từ đẳng thức 14 . (- 15) = (-10) . 21
Giải
Các tỉ lệ thức có thể được là:

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Chọn câu đúng. Nếu  thì:

A. a = c
B. a.c = b.d
C. a.d = b.c
D. b = d

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 2: Chọn câu sai. Nếu a.d = b.c và a, b, c, d ≠ 0 thì:
A.
B.
C.
D.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 3. Các tỉ số nào sau đây lập thành một tỉ lệ thức:
A. và
B. và
C. và
D. và

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 4. Cho bốn số 2 ; 5 ; a ; b với a, b ≠ 0 và 2a + 5b, một tỉ lệ thức đúng
được thiết lập từ bốn số trên là:
A.
B.
C.
D.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 5. Giá trị nào dưới đây của x thỏa mãn 12,5 : x = 16 : 32 với x ≠ 0

A. x = 25
B. x = 5
C. x=
D. x = 35

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 6. Biết rằng . Khi đó tỉ số (y ≠ 0) bằng:
A.
B.
C.
D.

VẬN DỤNG

Bài 6.5: (SGK – tr.7)
Để pha nước muối sinh lí, người ta cần pha theo đúng tỉ lệ. Biết rằng
cứ 3 lít nước tinh khiết thì pha với 27 g muối. Hỏi nếu có 45 g muối thì
cần pha với bao nhiêu lít nước tinh khiết để được nước muối sinh lí?
Giải
Bài 3:(SGK – tr.101)

Gọi số lít nước tinh khiết cần pha là: (lít)
Ta có tỉ lệ thức:

3 . 45
3
𝑥
⇒ 𝑥=
=5
=
27
27 45

Vậy cần 5 lít nước

Bài 6.6: (SGK – tr.7)
Để cày hết một cánh đồng trong 14 ngày phải sử dụng 18 máy cày.
Hỏi muốn cày hết cánh đồng đó trong 12 ngày thì phải sử dụng bao nhiêu
máy cày (biết năng suất của các máy cày là như nhau)?
Giải
Gọi số máy cày cần dùng để cày hết cánh đồng đó trong 12 ngày là:
(máy)
Vì tích số máy cày và thời gian hoàn thành không đổi nên:

⇒ 𝑥=21

Vậy cần 21 máy cày

EM CÓ BIẾT?
Áp dụng tính chất của tỉ lệ thức, a ta thấy từ tỉ lệ thức có thể đổi chỗ các
thành phần a với d, b với c cho nhau để tạo ra các tỉ lệ thức mới.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

* Ghi nhớ

* Hoàn thành các

kiến thức trong bài.

bài tập trong SBT.

* Chuẩn bị trước
Bài 21. Tính chất của
dãy tỉ số bằng nhau.

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ THAM GIA BÀI HỌC!