Bài soạn: Cỏ dại
(Chương trình đại phương Ngữ văn 9)
A. Mục đích cần đạt.
Giúp học sinh cảm nhận được tình yêu quê hương qua những hình ảnh thơ bình dị;
Nắm được nghệ thuật đặc sắc của bài thơ;
Giáo dục tình yêu quê hương, đất nước, ý thức trách nhiệm đối với quê hương;
Rèn luyện kỷ năng cảm nhận và phân tích thơ 5 chữ.
B. Tiến trình dạy học.
Bài cũ: Hãy chỉ ra chất Nghệ trong các văn bản địa phương đã học?
Bài mới: (Giới thiệu bài từ chất Nghệ, con người Nghệ, nhà thơ Nghệ-> giới thiệu Thạch Quỳ)
GV hướng dẫn giọng đọc: Nhẹ nhàng, sâu lắng, thiết tha, suy ngẫm.
Gv đọc mẫu, gọi hs đọc, nhận xé
- Em biết gì về nhà thơ Thạch Quỳ? và bài thơ Cỏ dại?
Gv cung cấp thêm về t/g Thạch Quỳ
Thạch Quỳ sinh trưởng trong một gia đình khá đặc biệt. Theo gia phả, gốc gác tổ tiên anh là một ông quan Thượng thư Bộ Hình triều Minh, bị đuổi đánh phải rời Bắc Kinh dong buồm đến Hội An sống cuộc sống lưu vong. Ông tổ của dòng họ là một đứa trẻ được một người lính quân của Nguyễn Ánh nhặt đưa về xứ Nghệ cho làm con nuôi. Ông nội Thạch Quỳ là người thông tuệ đặc biệt. Chính ông là người đã đem đến cho anh nguồn tri thức thâm thuý từ văn học cổ điển. Riêng ngọn gió mát lành của văn học dân gian thì Thạch Quỳ được hưởng từ bà nội và mẹ. Mẹ anh là cả một kho tàng văn học truyền miệng. Bà là con gái một nhà nho hào hoa phong nhã, học vấn cao nhất vùng. Mới học lớp 7 Thạch Quỳ đã viết truyện ngắn, làm thơ. Anh mơ ước thi vào trường đại học Tổng hợp để trở thành nhà nghiên cứu nhưng rồi lớn lên lại vào học ở một trường đại học sư phạm. Yêu văn học nhưng anh chọn lựa làm một thầy giáo dạy toán. Chàng học trò Thạch Quỳ ngày ấy có ý nghĩ độc đáo: văn thì tự đọc cũng có thể hiểu được nên có thể tự học, riêng toán không có thầy thì chịu, nên cần phải được học.Thạch Quỳ kể ngày còn là sinh viên khoá 2 của trường Đại học Sư phạm Vinh, anh thường phải thức trong bóng tối để viết ra những suy nghĩ, những bài thơ bằng chiếc bút chì nhỏ, sáng ra mới mò mẫm chép lại.
Thạch Quỳ là đá trên núi Quỳ, vì thế ta thấy ở Thạch Quỳ cái Tôi như đá rắn

Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Xác định phương thức biểu đạt của bài thơ?



- Hình ảnh xuyên suốt bài thơ là hình ảnh nào?
- Hình ảnh cỏ dại đựơc gợi trong những thời điểm nào?
- Hình ảnh cỏ dại ngày thơ bé được gợi lên qua những lời thơ nào?
- Cảm nhận của em về cái hay của những lời thơ đó?
- Hình ảnh thơ và cách biểu đạt tinh tế đó gợi cho em vẻ đẹp gì của thiên nhiên nơi đây?

- Hình ảnh cỏ dại được tiếp tục miêu tả trong không gian và thời gian nào? những lời thơ nào thể hiện rõ điều đó?


- Những lời thơ này có cách diễn đạt đặc biệt nào?

- Cánh diễn đạt đó có ý nghĩa gì?
Gv liên hệ hồn thơ Thạch Quỳ, hình ảnh quê hương, tình cảm quê hương qua các tác phẩm đã học và trong cuộc sống.
- Gv chuyển nội dung.
- Em hãy tìm những lời thơ thể hiện cảm xúc và suy ngẫm của nhà thơ?







- Cảm nhận của em về giọng điệu, ngôn từ của những lời thơ này?

- đằng sau những c