TRẢ LỜI ĐÚNG MỖI CÂU HỎI SẼ ĐƯỢC NHẬN QUÀ

Cơ quan thực hiện việc trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường bên
ngoài được gọi là gì?

Đáp án: Cơ quan hô hấp.
MỘT CHIẾC KẸO MÚT

Cơ quan hô hấp gồm:

Đáp án: Mũi, khí quản, phế quản và hai lá phổi
MỘT CHIẾC BÚT BI

Vai trò chính của hệ hô hấp trong cơ thể?

Đáp án: Giúp cơ thể lấy khí oxygen từ môi trường và thải khí
carbondioxyde ra khỏi cơ thể.
MỘT LỜI KHEN

Kể tên ba bệnh viêm đường hô hấp thường gặp?

MỘT TRÀNG PHÁO TAY

Đáp án: viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi

Con người tồn tại và hoạt động được là nhờ có nguồn năng lượng sinh ra từ quá
trình hô hấp tế bào.
Quá trình đó cần sử dụng khí O2 và thải ra khí CO2.
Việc lấy khí O2 từ môi trường và thải khí CO2 ra khỏi cơ thể được thực hiện như
thế nào?

Bài 34: HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

BÀI 34: HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

Nội
dung
bài học

I.

Cấu tạo và chức năng của hệ
hô hấp

II.

Một số bệnh về phổi, đường
hô hấp

IIl.

Thuốc lá và tác hại của khói
thuốc lá

IV.

Thực hành: hô hấp nhân tạo,
cấp cứu người đuối nước

BÀI 34: HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I.

Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp

Nhiệm vụ học tập
⃰ Quan sát hình ảnh và kiến thức
SGK.
* Nhóm thực hiện theo nhóm và
hoàn thành phiếu học tập số 1.
⃰ Thời gian: 10 phút.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
TÌM HIỂU CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA CÁC CƠ QUAN HÔ HẤP
Nhiệm vụ 1: Đặc điểm và chức năng của cơ quan hô hấp
Cơ quan
của hệ hô
hấp
Mũi
Họng
Thanh quản
Khí quản
Phế quản và
tiểu phế
quản
Phế nang

Đặc điểm

Chức năng

NHIỆM VỤ 1
Cơ quan của
hệ hô hấp
Mũi

Đặc điểm

Chức năng

- Có nhiều lông mũi, lớp niêm mạc tiết chất Ngăn bụi, làm ẩm, làm ấm không khí vào
nhầy và lớp mao mạch dày đặc.
phổi.

Họng

Có tuyến amidan, nơi tập trung của các tế bào
lympho 
Thanh quản Có nắp thanh quản
 
Khí quản
Có lớp niêm mạc tiết chất nhầy với nhiều lông
rung chuyển động liên tục.

Tiêu diệt vi khuẩn trong không khí trước khi
vào phổi
Cử động đậy kín đường hô hấp khi nuốt
thức ăn.
Dẫn khí, đẩy các vật lạ ra khỏi đường hô
hấp.

Phế quản và Có dạng ống, phân nhánh nhiều
tiểu
phế  
quản
Phế nang
Có mao mạch dày đặc 

Dẫn khí vào phổi đến phế nang.

Nơi diễn ra quá trình trao đổi khí.

Em hãy cho biết cấu tạo của hệ hô
hấp ở người?

BÀI 34: HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô
hấp
1. Cấu tạo của hệ hô hấp
- Hệ hô hấp ở người gồm đường dẫn khí và cơ quan trao đổi khí.
- Đường dẫn khí bao gồm: mũi (có lớp niêm mạc tiết chất nhầy, lông mũi và mao mạch
dày đặc), họng, thanh quản (có nắp thanh quản), khí quản (có lớp niêm mạc tiết chất
nhầy với nhiều lòng rung chuyển động liên tục), phế quản và tiểu phế quản dẫn khí vào
phổi rồi đến phé nang.
- Cơ quan trao đổi khí là hai lá phổi gồm nhiều phế nang (là nơi diễn ra quá trình trao
đổi khí) được bao bọc bởi hệ thống mạch máu dày đặc giúp quá trình trao đổi khi diễn
ra dễ dàng.

Khi hít vào và thở ra, lồng ngực thay đổi như thế nào?

Đáp án: phồng lên, xẹp xuống

Quan sát hình dưới đây và mô tả đường đi của các loại khí mà em đã biết?

Không khí (mang oxygen) đi vào từ mũi, đi qua khí quản vào hai lá phổi trái và
phải. Ngược lại khi thở không khí (mang carbon dioxide) từ phổi trả lại qua khí
quản và thở ra từ mũi.

Nhiệm vụ học tập
⃰ Quan sát hình ảnh và kiến thức
SGK.
* Nhóm thực hiện theo nhóm và
hoàn thành phiếu học tập số 2.
⃰ Thời gian: 5 phút.

NHIỆM VỤ 2
a. Mô tả sự thay đổi của cơ
hoành và cơ liên sường ngoài
trong trường hợp: Hít vào và
thở ra.
b. Sự trao đổi khí ở phổi và tế bào
diễn ra theo cơ chế nào?
c. Sự phối hợp hoạt động của các
cơ quan trong hệ hô hấp diễn ra
như thế nào?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
a. Mô tả sự thay đổi của cơ hoành và cơ liên sường ngoài trong trường hợp:
• Khi hít vào: cơ liên sường ngoài co  xương ức, xương sườn chuyển động lên trên và ra hai bên; cơ hoành co  lồng
ngực nở rộng xuống dưới  thể tích tăng.
• Khi thở ra cơ liên sường ngoài dãn  xương ức, xương sườn hạ xuống; cơ hoành dãn  thể tích lồng ngực giảm.
b. Sự trao đổi khí ở phổi và tế bào diễn ra theo cơ chế nào?
• Cơ chế khuếch tán
+ Trao đổi khí ở phổi gồm sự khuếch tán của O2 từ không khí ở phế nang vào máu và của

CO2 từ máu vào không khí phế nang.

+ Trao đổi khí ở tế bào gồm sự khuếch tán của O2 từ máu vào tế bào của CO2 từ tế
bào vào máu.
c. Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan trong hệ hô hấp diễn ra như thế nào?
• Mỗi cơ quan thực hiện một chức năng nhất định nhưng kết hợp lại sẽ đảm bảo chức năng của hệ hô
hấp.

Em hãy nêu chức năng của hệ hô
hấp ở người?

BÀI 34: HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô
hấp
2. Chức năng của hệ hô hấp
- Đường dẫn khí dẫn khí ra và vào phổi, ngăn bụi, làm ẩm, làm ấm không khí vào phổi và
bảo vệ phổi khỏi tác nhân có hại từ môi trường.
- Phổi thực hiện chức năng trao đổi khí giữa môi trường ngoài và máu trong mao mạch phổi.
- Sự phối hợp của đường dẫn khí và phổi đảm bảo chức năng lưu thông và trao đổi khí của
hệ hô hấp.
- Sự phối hợp chức năng của các cơ quan trong hệ hô hấp:
- Cử động hô hấp (hít vào, thở ra) làm tăng hoặc giảm thể tích lồng ngực để thông khí vào
phổi.
- Phổi và các tế bào trong cơ thể trao đổi khí theo cơ chế khuếch tán.

Con người tồn tại và hoạt động được là nhờ có nguồn năng lượng sinh ra từ quá trình hô
hấp tế bào. Quá trình đó cần sử dụng khí O 2 và thải ra khí CO2.
Việc lấy khí O2 từ môi trường và thải khí CO2 ra khỏi cơ thể được thực hiện như thế nào?

Việc lấy khí O2 từ môi trường và thải khí CO2 ra khỏi cơ thể được thực hiện nhờ hệ hô hấp:
-Khi hít vào, không khí đi qua khoang mũi tới họng, thanh quản, khí quản, phế quản để vào phổi. Tại phổi,
Oxygen khuếch tán vào máu để đến cung cấp cho các tế bào trong cơ thể, còn carbon dioxide được
các tế bào thải ra từ máu sẽ được khuếch tán vào phổi.
-Khi thở ra, không khí mang nhiều khí carbon dioxyde từ phổi đến phế quản, khí quản, thanh quản,
họng rồi tới mũi và được đưa ra môi trường ngoài qua động tác thở ra.

Vì sao hít thở không khí trong lành có lợi cho sức khỏe?

Đáp án:
+ Ngăn ngừa oxi hóa
+ Giảm Stress
+ Kích thích hệ miễn dịch, giảm dị ứng, hen suyễn hoặc các tình trạng hô hấp
+ Cơ thể khỏe khoắn và tràn đầy năng lượng
+ Loại bỏ độc tố tích tụ trong cơ thể.
+ Cải thiện sức khỏe và tâm trạng.

II.

Một số bệnh về
phổi,
đường hô hấp

Nhiệm vụ học tập

⃰ Quan sát hình ảnh và kiến thức
SGK..
* Nhóm thực hiện theo nhóm và
hoàn thành phiếu học tập số 3.
⃰ Thời gian: 10 phút.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Tên bệnh
Viêm đường
hô hấp
Viêm phổi

Lao phổi

Nguyên nhân

Biện pháp phòng tránh

Tên bệnh
Nguyên nhân
Biện pháp phòng tránh
Viêm đường - Tiếp xúc với không khí - Đeo khẩu trang, vệ sinh môi trường,
hô hấp
có vi sinh vật hoặc chất có trồng cây xanh, giữ ấm cơ thể, tập
hại
luyện hít thở, ăn uống khoa học…
Viêm phổi

- Vi khuẩn, nấm, hóa chất - Đeo khẩu trang, vệ sinh môi trường,
độc
thường xuyên vệ sinh đường hô hấp.

Lao phổi

- Vi khuẩn Mycobacterium - Không tiếp xúc với người bị bệnh
tuberculosis.
lao.
- Tiêm vaccine.
- Thăm khám định kỳ đường hô hấp.

BÀI 34: HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

II. Một số bệnh về phổi,
đường hô hấp

- Các bệnh về phổi, đường hô hấp như viêm đường hô hấp, viêm phổi có thể gây ảnh
hưởng đến chức năng của hệ hô hấp và gây ra các triệu chứng như khó thở, đau ngực,
sốt, mệt mỏi.
- Lao phổi
+ Nguyên nhân gây bệnh: Vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis xâm nhập vào phổi,
phá huỷ các mô và mạch máu trong phổi, gây chảy máu và tiết chất nhầy.
+ Biểu hiện của bệnh: Đau ngực, ho khạc kéo dài, có thể họ khạc ra máu, sốt nhẹ về
chiều, đổ mồ hôi, sút cân, kém ăn, mệt mỏi,...
+ Cách lây lan: Qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh.
+ Biện pháp phòng chống: Tiêm vắc xin phòng bệnh, giữ vệ sinh cá nhân, tăng cường
miễn dịch cơ thể.

Nhiệm vụ hoàn thành ở nhà
Điều tra một số bệnh về đường hô hấp trong trường học hoặc địa phương,
số lượng người mắc và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh rồi hoàn thành
thông
tin
điều
tra
theo
mẫu
Bảng
34.1.
Tên bệnh
Số lượng
Biện pháp
 

?

người mắc

phòng chống

?

?

1. Em hãy nhận xét về tỉ lệ người mắc bệnh đường hô hấp mà nhóm em khảo sát?
2. Nói “bệnh hô hấp” là vấn đề ý thức của mỗi người. Em có đồng tình với nhận
định trên không? Vì sao.
1.HS trả lời theo kết quả nhóm khảo sát.
2.Bệnh hô hấp lây lan chủ yếu qua đường không khí, một số người có thể bị bệnh
hô hấp từ các tác nhân ngoài môi trường nên mọi người phải chung tay để phòng
tránh bệnh.

Em phải làm gì để phòng bệnh viêm đường hô hấp cho bản thân?

Đáp án: giữ ấm cơ thể, giữ vệ sinh mũi, họng ; giữ nơi ở đủ ấm, thoáng
khí, tránh gió lùa ; ăn uống đủ chất, tập thể dục thường xuyên.

Bạn Nam cho rằng, một số người hút thuốc lá nhưng vẫn sống đến gần 100
tuổi. Chứng tỏ hút thuốc lá không ảnh hưởng đến sức khỏe như mọi người
nói. Em có đồng tình với nhận định trên không? Vì sao.

Hút thuốc lá ảnh hưởng đến sức khỏe của người hút làm tăng nguy cơ các bệnh
tim mạch, hô hấp… bên cạnh đó còn ảnh hưởng đến mọi người xung quanh.

III.

Thuốc lá và tác
hại của khói
thuốc lá

NỘI QUY
• Nhóm trình bày có 3 phút trình bày về
(1) bằng chứng hút thuốc lá/ kinh doanh;
(2) lý do thuyết phục nên hút/ kinh doanh thuốc lá hay không;
(3) poster.
• Nhóm tranh luận được phép đặt 3 câu hỏi liên quan đến 3 nội dung trên trong 1
phút.
• Nhóm phản biện trả lời 3 câu hỏi trên trong 3 phút.
• Các đại diện thuyết trình, đặt câu hỏi, trả lời các câu hỏi không được trùng
nhau.
• 2 nhóm quan sát sẽ chấm điểm 2 nhóm trình bày và phản biện.

BÀI 34: HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

III. Thuốc lá và tác hại của khói thuốc lá
+ Tác hại của khói thuốc lá: Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc có hại cho hệ hô
hấp như khí CO, khí NO, nicotine,...
+ Các biểu hiện của tác hại: CO chiếm chỗ của O, trong hồng cầu, làm cho cơ
thể ở trạng thái thiếu O, NO gây viêm, sưng lớp niêm mạc, cần trở trao đổi khi.
Nồng độ khí CO và NO, trong khống khi vượt quá giới hạn cho phép gây nguy
hiểm đến sức khoẻ, có thể dẫn đến tử vong. Nicotine làm tê liệt lớp lông rung
trong phế quản, giảm hiệu quả lọc sạch không khí, chất này còn làm tăng nguy
cơ ung thư phổi.
+ Biện pháp phòng chống: Tuyệt đối không hút thuốc lá, hạn chế tiếp xúc với
khói thuốc lá của người khác, tăng cường vận động, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.

Nhiệm vụ học tập
Câu hỏi 1. Làm việc
nhóm đưa ra quan điểm
của bản thân về việc nên
hay không nên hút thuốc
lá và kinh doanh thuốc lá.
Câu hỏi 2. Thiết kế một
áp phích (poster) tuyên
truyền không hút thuốc lá.

Câu 1. Không nên hút thuốc lá và kinh doanh thuốc lá:
– Ảnh hưởng sức khỏe: Họng, phổi, tim mạch… dẫn đến
tử vong sớm.
=> Ung thư, đột quỵ, đột tử.
– Kinh tế gia đình: 20.000 VND/bao thuốc lá Vina thiệt
hại đến vấn đề kinh tế.
– Đạo đức: nêu gương xấu, sa vào tệ nạn xã hội,…
– Môi trường không lành mạnh, thiếu văn hóa, ảnh
hưởng đến phụ nữ mang thai và mọi người xung
quanh.
– Chập cháy điện, cháy rừng ảnh hưởng lớn đến xã hội,
môi trường xung quanh.
Câu 2. 

IV.

Thực hành: hô hấp
nhân tạo, cấp cứu
người đuối nước

IV. Thực hành hô hấp nhân tạo, cấp cứu người
đuối nước.
1. Phương pháp hà hơi thổi ngạt
2. Phương pháp ấn lồng ngực

HOẠT ĐỘNG NHÓM THỰC HÀNH
TÌNH HUỐNG GIẢ ĐỊNH CẤP CỨU NGƯỜI ĐUỐI
NƯỚC

Các thao tác cấp cứu hô hấp
Các kỹ năng
Các thao tác
Hà hơi thổi a - Đặt nạn nhân nằm ngửa, đầu ngửa ra phía sau.
ngạt
b - Bịt mũi nạn nhân bằng hai ngón tay.

Thời gian
12 – 20 lần/phút

c - Hít một hơi đầy lồng ngực rồi ghé môi sát miệng
nạn nhân và thổi hết sức vào phổi nạn nhân.
d - Lặp lại thao tác b và c 12 – 20 lần/phút cho đến
khi sự hô hấp tự động của nạn nhân ổn định bình
thường.
Nếu tim nạn nhân đồng thời ngừng đập, có thể vừa
thổi ngạt vừa xoa bóp tim.
Ấn lồng ngực a) Đặt nạn nhân nằm ngửa, lưng kê gối mềm để đầu 12 – 20 lần/phút
hơi ngửa ra phía sau.
b) Cầm hai cẳng tay hay cổ tay nạn nhân và dùng sức
nặng cơ thể ép vào ngực nạn nhân.
c) Dang tay nạn nhân đưa về phía đầu nạn nhân.
d) Làm lại thao tác b và c 12 – 20 lần/phút, cho tới
khi sự hô hấp tự động của nạn nhân ổn định bình
thường.

Câu hỏi 1: Nêu ý nghĩa của việc bịt mũi nạn nhân trong phương pháp hà
hơi thổi ngạt.
Câu hỏi 2: Tại sao phải dùng tay ấn vào ngực trong phương pháp ấn lồng
ngực.

Câu 1. Trong phương pháp hà hơi thổi ngạt, việc bịt mũi nạn
nhân sẽ giúp khí được thổi qua miệng nạn nhân không thoát ra
ngoài qua mũi mà đi vào đường hô hấp và phối của nạn nhân,
giúp nạn nhân phục hồi sự hô hấp bình thường. 
Câu 2. Dùng tay ấn lồng ngực trong phương pháp ấn lồng ngực
sẽ tác động gián tiếp vào phổi qua lực ép vào lồng ngực, giúp
phục hồi sự hô hấp bình thường của nạn nhân.

LUYỆN TẬP
Câu 1: Bộ phận nào của đường hô hấp có vai trò chủ yếu là bảo vệ,
diệt trừ các tác nhân gây hại?
A. Phế quản
B. Khí quản
C. Thanh quản
D. Họng

Câu 2: Khi chúng ta thở ra thì
A. cơ liên sườn ngoài co.
B. cơ hoành co.
C. thể tích lồng ngực giảm.
D. thể tích lồng ngực tăng.

Câu 3: Các tác nhân có hại cho hệ hô hấp đó là
A.
B.
C.
D.

Bụi
Nitrogen oxide
Vi sinh vật gây bệnh
Tất cả các đáp án trên

Câu 4: Đường dẫn khí có chức năng gì? 
A. Thực hiện trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường
B. Trao đổi khí ở phổi và tế bào
C. Dẫn khí, làm ấm, làm ẩm không khí và bảo vệ phổi
D. Bảo vệ hệ hô hấp

Câu 5: Khi chúng ta hít vào, cơ liên sườn ngoài và cơ hoành sẽ ở trạng thái
nào?
A. Cơ liên sườn ngoài dãn còn cơ hoành co
B. Cơ liên sườn ngoài và cơ hoành đều dãn
C. Cơ liên sườn ngoài và cơ hoành đều co
D. Cơ liên sườn ngoài co còn cơ hoành dãn

Câu 6: Quá trình trao đổi khí ở người diễn ra theo cơ chế
A.
B.
C.
D.

bổ sung.
chủ động.
thẩm thấu.
khuếch tán.

Câu 7: Trong quá trình hô hấp, con người sử dụng khí gì và loại thải ra khí
gì?
A.
B.
C.
D.

Sử dụng khí nitrogen và loại thải khí carbonic
Sử dụng khí carbonic và loại thải khí oxygen
Sử dụng khí oxygen và loại thải khí carbonic
Sử dụng khí oxygen và loại thải khí nitrogen