LỜI GIỚI THIỆU

Đưa trẻ vào đời bằng giá trị sống
Ngày nay, trẻ tập trung quá nhiều vào việc học cách để làm (doing), chuẩn bị cho mưu sinh
trong tương lai. Nhưng bên cạnh những kỹ năng sống vốn rất quan trọng ấy, trẻ cũng cần biết nên
sống (being) ra sao. Có nghĩa là làm thế nào để ứng phó trước nhiều tình huống, quản lý cảm xúc,
học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người, giải quyết mâu thuẫn trong mối quan hệ và thể hiện bản
thân một cách tích cực, lành mạnh.
Nếu trẻ không có nền tảng giá trị sống rõ ràng và vững chắc thì dù được học nhiều kỹ năng, trẻ
cũng không biết cách sử dụng hợp lý, mang lại lợi ích cho bản thân và xã hội. Từ đó, trẻ sẽ không
biết cách tôn trọng bản thân và người khác.
Có nền tảng giá trị sống, trẻ sẽ không bị lôi cuốn bởi những giá trị vật chất trong việc định
hình mục đích sống. Giá trị sống giúp chúng ta cân bằng lại những mục tiêu vật chất.
Theo UNESCO, 8 tuổi đã là quá trễ. Vì đến độ tuổi này trẻ đã hình thành cho mình phần lớn
các giá trị; trừ phi có sự thay đổi sâu sắc về trải nghiệm trong đời, nếu không thì khó mà lĩnh hội
thêm giá trị sau độ tuổi này. Trẻ từ dưới 2 tuổi đã bắt đầu tiếp thu từ môi trường sống xung quanh,
như giọng nói của người lớn khi trò chuyện với trẻ, cách thức tiếp xúc với trẻ, tranh ảnh treo trong
phòng... tất cả đều tác động đến sự phát triển của trẻ.
Nhiều phụ huynh cũng tỏ vẻ ngần ngại rằng con họ còn quá nhỏ thì làm sao biết về giá trị
sống. Tuy trẻ chưa thể diễn đạt bằng ngôn ngữ những gì mình cảm nhận được, nhưng chắc chắn
người lớn sẽ ngạc nhiên trước hiểu biết và cảm nghiệm của chúng về giá trị. Điều chúng ta nên làm
là giúp trẻ gọi tên giá trị ra để các giá trị trở nên rõ ràng hơn. Chẳng hạn như bằng cách hướng dẫn
trẻ trao cây bút cho bạn, chúng ta đang dạy cho trẻ biết cách sẻ chia hoặc hợp tác.
Việc truyền đạt những kỹ năng, kiến thức về cuộc sống, cha mẹ có thể tin cậy vào giáo viên ở
trường. Còn với giá trị sống lại khác, cha mẹ có tầm ảnh hưởng đáng kể đến con cái vì khi nhìn thấy
sự trung thực qua hành vi cư xử của cha mẹ, trẻ sẽ trải nghiệm được thế nào là lòng trung thực. Do
đó, cha mẹ là nguồn hỗ trợ tuyệt vời để xây dựng giá trị nơi con trẻ. Ví dụ như việc bố mẹ bảo con
cái nói với khách là mình không có ở nhà, trẻ sẽ ngạc nhiên, hoang mang khi bị buộc phải nói sai
sự thật. Những điều tưởng chừng nhỏ nhặt như thế lại có sức tác động lớn, dẫn đến thói quen thiếu
trung thực về sau.
Từ giáo dục (education), gốc Latin (e-ducere) có nghĩa là khơi dậy những gì đã có sẵn ở mỗi
người. Theo đó, chúng ta cần hiểu mình đang hướng dẫn về giá trị, giúp khơi dậy những giá trị cốt
lõi đã có ở trẻ chứ không phải là chỉ dạy, bảo ban. Đặc biệt trẻ ở độ tuổi vị thành niên đôi khi tỏ ra
chống đối lại những điều giáo viên nói với chúng. Không phải chúng bất kính với thầy cô, nhưng ở
độ tuổi này điều đó thật khó tránh khỏi. Tuy nhiên chúng có thể tự tìm tòi khám phá các giá trị
dưới sự dẫn dắt và hỗ trợ của người điều phối, hướng dẫn các hoạt động giá trị.
Ngoài ra, một phần không thể thiếu của chương trình giáo dục giá trị sống là việc tạo lập bầu
không khí dựa trên các giá trị để học sinh cảm thấy an toàn, có giá trị, được yêu thương, thấu hiểu
và được tôn trọng. Nhiều nghiên cứu giáo dục cho thấy nếu trẻ mang nỗi sợ hãi hay căng thẳng,
não bộ sẽ rất khó tiếp nhận thông tin. Còn khi trẻ cảm thấy an toàn, thoải mái, chúng có thể tiếp
thu được nhiều hơn.
Mô hình giáo dục giá trị sống không khuyến khích việc đánh mắng hay ngược đãi về thân thể
mà hướng đến hình thức kỷ luật tích cực, nghĩa là khi trẻ phạm lỗi hãy khuyến khích chúng nhận

sai lầm, rút ra bài học kinh nghiệm.
Nếu cha mẹ chú ý vào hành vi tiêu cực của trẻ – dưới hình thức đánh đập hoặc la mắng – chỉ
trong 20 giây thôi, sự chú ý ấy càng củng cố thêm cho kiểu hành vi bạo hành. Nếu trẻ đang bị rối
loạn về hành vi cư xử, giá trị sống có một hoạt động được gọi là Thời gian Tạm lắng, giúp trẻ tạm
thời rút khỏi môi trường lớp học hay môi trường gia đình để đi đến một nơi trẻ có thể ngồi tĩnh
lặng, ngẫm lại những điều mình đã làm mà có những điều chỉnh thích hợp.
Cô Trish Summerfield
Cố vấn chương trình LVE

PHẦN MỞ ĐẦU
Trẻ em đang là mối quan tâm hàng đầu của xã hội bởi các em là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều
nhất từ các vấn đề xã hội, nạn bạo hành và thiếu tôn trọng. Hầu hết các bậc cha mẹ có con nhỏ đều
mong muốn tìm ra những cách thức để giúp con mình tự tin hòa nhập tốt với xã hội. Các bậc cha
mẹ có con ở độ tuổi thanh thiếu niên thường hay gặp khó khăn trong giao tiếp và trong mối quan
hệ với con. Đôi lúc, họ không biết làm thế nào để giúp con khi trẻ chạm trán với những vấn đề của
riêng trẻ. Cha mẹ lo sợ con mình sẽ bị ảnh hưởng bởi những bầu bạn xấu. Họ muốn trở thành chỗ
dựa tích cực và lành mạnh cho con khi trẻ trải qua những năm tháng khó khăn.
Chương trình Giáo dục những Giá trị Sống (LVE) đã soạn thảo tài liệu Những Giá trị
Sống trong Giáo dục Con trẻ với mục đích giải tỏa những mối bận tâm trên. Đây cũng là một diễn
đàn để các bậc cha mẹ chia sẻ kinh nghiệm và những thách thức trong việc làm cha làm mẹ, đồng
thời tìm hiểu các giá trị của riêng mình, từ đó củng cố thêm kiến thức về các kỹ năng nuôi dạy con
tích cực, thực tế và hiệu quả.
Những Giá trị Sống trong Giáo dục Con trẻ thường do tập huấn viên có kinh nghiệm hướng
dẫn và cung cấp một tiến trình để qua đó cha mẹ có thể tìm hiểu về các giá trị sống và những mong
ước của họ đối với con. Những buổi sinh hoạt định hướng này được thiết kế sao cho các bậc cha mẹ,
cũng như những người chăm sóc trẻ, có thể:
Nhận ra những giá trị nào là quan trọng nhất đối với họ;
Xác định những giá trị mà họ muốn truyền đạt cho con;
Nhận thức con nên tiếp thu những giá trị như thế nào;
Nâng tầm hiểu biết và củng cố các kỹ năng dạy con về các giá trị.
Các bậc cha mẹ và những người chăm sóc trẻ sẽ được yêu cầu suy nghĩ, sáng tạo và sống đúng
theo giá trị mà họ muốn con em mình quan tâm. Ngoài ra, họ còn được chỉ dẫn phương pháp
lồng ghép các giá trị vào việc nuôi dạy con. Họ có thể tiến hành các hoạt động khám phá về
giá trị cùng con.
Thời gian sinh hoạt nhóm
Tùy theo nhu cầu của cả nhóm mà tập huấn viên tổ chức các hoạt động sinh hoạt tương ứng.
Chẳng hạn như có một buổi giới thiệu định hướng chương trình và sau đó tổ chức nhiều buổi sinh
hoạt khác. Cần tối thiểu 10 buổi sinh hoạt để có thể khám phá các giá trị như Hòa bình, Tôn trọng,
Yêu thương và tìm hiểu 9 kỹ năng làm cha mẹ.
Hướng dẫn sử dụng tài liệu này
Cuốn tài liệu gồm 3 phần này dành cho các tập huấn viên và các cha mẹ sử dụng khi tham gia
tập huấn. Ở phần 3, nội dung chủ yếu xoay quanh các kỹ năng làm cha mẹ. Phần này cần được
hướng dẫn từ một tập huấn viên am hiểu về những vấn đề liên quan đến sự phát triển của trẻ.
Tất cả các buổi tập huấn giảng dạy chương trình Những Hoạt động Giá trị Sống dành cho Cha
Mẹ đều không tính phí. Các bậc cha mẹ và những người chăm sóc trẻ có thể liên hệ đến văn phòng
Trung tâm Nghiên cứu & Tư vấn về Giá trị Sống tại TP. Hồ Chí Minh:
30, đường số 7, Quốc lộ 13, Khu phố 1 (cách cầu Bình Triệu 500 mét), Phường Hiệp Bình
Chánh, Quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh

Điện thoại: 093 714 3000
Email: vietnam@livingvalues.net hoặc phamthysen@yahoo.com
Website: www.giatricuocsong.org
Phần 1 - Tiến trình sinh hoạt nhóm
Tiến trình sinh hoạt nhóm là những buổi thảo luận trong một bầu không khí dựa trên các giá
trị. Tập huấn viên có thể làm mẫu một buổi, sau đó áp dụng Mô hình 6 bước để hướng dẫn dạy các
giá trị cho những buổi sinh hoạt tiếp theo.
Phần 2 - Những Hoạt động Giá trị Sống trong Giáo dục Con trẻ
Phần này trình bày các nội dung được đưa vào sử dụng trong suốt tiến trình sinh hoạt nhóm.
Những Hoạt động Giá trị Sống trong Giáo dục Con trẻ được bổ sung và xây dựng dựa trên những
hoạt động giá trị sống soạn thảo cho trẻ và thanh thiếu niên, bao gồm: Hòa bình, Tôn trọng, Yêu
thương, Hạnh phúc, Trung thực, Khiêm tốn, Trách nhiệm, Giản dị, Khoan dung, Hợp tác, Tự do
và Đoàn kết. Những hoạt động trong phần này được đề nghị sử dụng khi:
Họp mặt nhóm– bao gồm những hoạt động được thiết kế cho quá trình sinh hoạt nhóm.
Cha mẹ sẽ đóng vai trò là con trẻ và thảo luận về bài học. Mục đích của những hoạt động này là để
cha mẹ trải nghiệm về các giá trị giống như cách con em họ cảm nhận hoặc thể hiện.
Ở nhà – gợi ý những hoạt động mà cha mẹ có thể áp dụng trong gia đình.
Những hoạt động được giới thiệu ở đây đều giúp khơi gợi những hành vi phản ánh các giá trị
cho các bậc cha mẹ có con dưới 3 tuổi. Tuy nhiên, đa số những hoạt động này có thể được điều
chỉnh sao cho phù hợp với trẻ 2 tuổi. Nghiên cứu cho rằng trẻ có khả năng tiếp thu ngay khi còn
trong bụng mẹ, do đó nên tiến hành những hoạt động này càng sớm càng tốt. Sẽ có ích hơn nếu
cha mẹ có con sơ sinh và 1 tuổi tham gia chung với nhóm cha mẹ có con chập chững biết đi.
Phần 3 - Các kỹ năng làm cha mẹ
Phần này đề cập đến những mối bận tâm chung của các bậc cha mẹ, từ đó hướng dẫn họ các kỹ
năng ứng phó hiệu quả. Cha mẹ có thể tự sử dụng tài liệu này để giáo dục con, nhưng sẽ hiệu quả
hơn khi họ tham gia vào nhóm sinh hoạt với sự điều phối của một người có kinh nghiệm. Với tập
huấn viên nào chưa từng đứng lớp Kỹ năng làm cha mẹ, thì phần này bao gồm những vấn đề cụ thể
thường do các cha mẹ nêu ra. Các kỹ năng làm cha mẹ bao gồm:
1. Nhận ra Tầm quan trọng của việc chơi đùa & Thời gian ở bên con
2. Khen ngợi để củng cố những hành vi tích cực
3. Quân bình giữa yêu thương và kỷ luật
4. Lắng nghe tích cực
5. Thiết lập nề nếp
6. Nghĩ kỹ trước khi nói “Không”
7. Dành thời gian để sống – là chính mình, để chiêm nghiệm và để vực dậy tinh thần
8. Luôn bình tĩnh, yêu thương và giao tiếp thân thiện

9. Thời gian Tạm lắng để suy nghĩ & Giao tiếp Hiệu quả
Theo quan điểm của các bậc cha mẹ và tập huấn viên, một nhóm sinh hoạt lý tưởng là nhóm
bao gồm các cha mẹ có con em cùng độ tuổi. Tuy nhiên, những chủ đề sinh hoạt này vẫn sẽ thích
hợp cho tất cả mọi đối tượng.
Những lưu ý dành cho Tập huấn viên
Sách Những Giá trị Sống trong Giáo dục Con trẻ cung cấp đầy đủ các thông tin cần thiết giúp
người điều phối tổ chức các lớp học giá trị sống cho các bậc cha mẹ và những người chăm sóc trẻ.
Chúng tôi đề nghị tập huấn viên có kinh nghiệm trong việc hướng dẫn các nhóm cha mẹ hãy tham
gia khóa tập huấn của chương trình LVE dành cho cha mẹ. Với tập huấn viên đã thực hiện các hoạt
động giá trị sống cho các nhóm cha mẹ vài lần, họ có thể học hỏi và rút ra nhiều kinh nghiệm để
chia sẻ với những tập huấn viên khác ở địa phương. Các tập huấn viên có thể gặp nhau theo nhóm
nhỏ, xem lại tài liệu, thảo luận những câu hỏi và những vấn đề phát sinh trong quá trình sinh hoạt
ở địa phương mình. Khi một tập huấn viên có nhiều kinh nghiệm hơn, người ấy được khuyến khích
tạo một mạng lưới để chia sẻ những gì mình học được trong suốt tiến trình này.
Tập huấn viên hay trưởng nhóm có vai trò then chốt trong việc xây dựng tinh thần chung cho
các buổi thảo luận. Chấp nhận các thành viên trong nhóm, nhìn vào những điều tích cực và biết
tôn trọng lẫn nhau chính là nhân tố cần thiết để mọi thành viên đều cảm thấy an toàn. Trân trọng
và đánh giá cao từng lời góp ý là quan trọng bởi điều này không chỉ tạo ra một môi trường học hỏi
phong phú mà còn củng cố thái độ chấp nhận từ phía các cha mẹ và nhìn nhận các giá trị của riêng
họ. Trong môi trường học tập của người lớn, điều cần thiết là rút ra những bài học trải nghiệm từ
người tham dự, để họ tiếp thu theo cách thức riêng và theo những mô hình tham khảo.
Nhận biết động lực của nhóm và sự tương tác giữa những người trưởng thành là khía cạnh
then chốt trong việc điều phối. Ví dụ, một tập huấn viên chuyên nghiệp sẽ không thúc ép bất cứ
thành viên nào trong nhóm phải hát một bài hát thiếu nhi nếu mọi người đều cảm thấy không
thoải mái với nhau.
Đặc biệt ở phần các kỹ năng làm cha mẹ, tập huấn viên cần tế nhị với những đề tài văn hóa, chỉ
nên đưa ra những kỹ năng và ví dụ thích hợp với nhóm đó mà thôi. Khi giới thiệu bất cứ kỹ năng
nào, tập huấn viên cần đưa ra những đề tài, những mối quan tâm và chia thành nhiều nhóm thảo
luận; tuy nhiên hãy quân bình đúng mực giữa khuyến khích các thành viên trong nhóm chia sẻ ý
kiến, quan điểm cùng kinh nghiệm với sự hướng dẫn và đưa ra những “chiến lược” làm cha mẹ hiệu
quả.
Ở phần sau, có một số dấu hiệu dành cho tập huấn viên như sau:
... Dấu ba chấm là yêu cầu Dừng
...... Dấu sáu chấm là yêu cầu các cha mẹ chia sẻ
Những trưởng nhóm có kinh nghiệm đều hiểu rằng những chia sẻ từ phía cha mẹ là cần thiết
và quý giá trong quá trình học. Chia sẻ và lắng nghe giúp họ nhận ra mỗi người đều có những hy
vọng, những nỗi sợ và những thử thách riêng. Cách tiếp cận các giá trị được đề nghị ở đây giúp
người tham dự tự nhận ra rằng họ đã biết câu trả lời.
Tập huấn viên và cha mẹ - Chia sẻ với thế giới!
Các tập huấn viên và các bậc cha mẹ được khuyến khích chia sẻ những kinh nghiệm của mình
trong quá trình trải nghiệm các giá trị với chương trình LVE. Bạn có thể chia sẻ những hoạt động
và ý tưởng với các tập huấn viên và cha mẹ khác trên thế giới qua website: www.
giatricuocsong.org hoặc gởi bài đóng góp đến tập huấn viên quốc gia nơi bạn sinh hoạt.

Đánh giá hàng năm: Một phần quan trọng của bất cứ chương trình nào cũng là phần đánh
giá. Bảng đánh giá chương trình và sự quan sát của bạn đối với những thay đổi ở trẻ là rất quan
trọng. Vui lòng báo cho tập huấn viên LVE quốc gia biết bạn đang sử dụng LVE và bạn sẽ được gửi
một bảng đánh giá dành cho giáo dục viên. Hoặc bạn có thể lấy mẫu đánh giá này trên trang web
của chương trình.
Mong rằng bạn sẽ thích những giá trị sống. Chân thành cảm ơn!

PHẦN 1

TIẾN TRÌNH
SINH HOẠT NHÓM
PHẦN ĐỊNH HƯỚNG
Trước mỗi buổi sinh hoạt, tập huấn viên nên lập ra một danh sách hoặc những tấm áp phích
về các giá trị sẽ khám phá và chuẩn bị nhạc nhẹ, một tờ giấy khổ lớn hoặc bảng.
Giới thiệu
Tập huấn viên giới thiệu về bản thân mình.
Yêu cầu các cha mẹ hay người chăm sóc trẻ tự giới thiệu về mình. Tập huấn viên có thể yêu cầu
hai người tham dự phỏng vấn lẫn nhau, sau đó giới thiệu lại về nhau cho một cặp khác. Những câu
hỏi mà bạn có thể đề nghị họ chia sẻ chẳng hạn như họ có mấy con, tuổi của chúng và một từ tích
cực nào họ dùng để mô tả về con mình.
Hoạt động làm quen
Bạn có thể thực hiện một hoạt động giới thiệu trong cuốn Hướng dẫn Tập huấn dành cho
Giáo dục viên LVE như “Nếu tôi là một con vật, tôi sẽ là con...”. Mỗi người cần nghĩ đến một con
vật ưa thích của họ và một giá trị hay phẩm chất mà họ coi trọng nhất ở con vật đó. Phát cho mỗi
người một tờ giấy trắng và một cái kẹp giấy (có thể dùng băng dính). Yêu cầu họ viết tên con vật ấy
(chữ hoa) vào nửa phần đầu trang giấy và một giá trị hay phẩm chất của nó vào nửa phần dưới. Giải
thích rằng mỗi người sẽ phải cài (dán) tờ giấy của mình lên lưng của một người khác mà không để
họ biết nội dung.
Mỗi người tham gia phải khám phá tên và giá trị của con vật trên tờ giấy được dán sau lưng
mình. Nhưng trước tiên, họ cần tự giới thiệu về mình cho một người khác. Sau đó dùng câu hỏi Có
hoặc Không, chẳng hạn như “Con vật này có bốn chân không?”, “Nó có phải là loài có vú
không?”... Sau khi đoán được con vật ấy là gì, họ cần tìm ra phẩm chất hay giá trị của nó.
Khi người tham gia hiểu những chỉ dẫn của trò chơi, yêu cầu họ cài (dán) tờ giấy của họ vào
lưng một người khác mà không cho người ấy biết nội dung. Mở nhạc nhẹ khi trò chơi bắt đầu và
tiếp tục bật nhạc 10 đến 15 phút hoặc cho đến khi tiếng ồn lắng xuống vì mọi người đã đoán ra
những gì được viết trên lưng họ.
Lựa chọn khác
Yêu cầu người tham gia viết tên một sứ giả hòa bình hay một vị anh hùng nào đó của họ và giá
trị họ ngưỡng mộ ở người ấy. Hoặc yêu cầu họ viết ra giá trị họ ưa thích lên phần trên tờ giấy và
một biểu tượng cho giá trị ấy ở phần dưới của tờ giấy. Sau đó, cho chơi giống cách thức trên.
BỐI CẢNH
Nếu đây là buổi họp nhóm đầu tiên, tập huấn viên cần giới thiệu một vài thông tin về chương
trình LVE.

LVE là một chương trình giáo dục các giá trị, cung cấp nhiều loại hình hoạt động mang tính
trải nghiệm về giá trị và những phương pháp thiết thực để các giáo viên và tập huấn viên có thể
giúp trẻ, thanh thiếu niên khám phá và phát huy 12 giá trị xã hội và cá nhân cốt lõi: Hòa bình, Tôn
trọng, Yêu thương, Hạnh phúc, Trung thực, Khiêm tốn, Trách nhiệm, Giản dị, Khoan dung, Hợp
tác, Tự do và Đoàn kết. LVE còn có những tài liệu chuyên biệt cho các cha mẹ, người chăm sóc,
cũng như người tị nạn và trẻ em bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Tính đến tháng 3 năm 2000, LVE
đã được ứng dụng tại hơn 1.800 địa điểm ở 64 quốc gia.
Hiện nay, LVE có sáu quyển sách đã được dịch ra tiếng Việt:
Những Giá trị Sống dành cho Trẻ từ 3 đến 7 tuổi
Những Giá trị Sống dành cho Trẻ từ 8 đến 14 tuổi
Những Giá trị Sống dành cho Tuổi trẻ
Những Giá trị Sống trong Giáo dục Con trẻ – Tài liệu hướng dẫn dành cho tập huấn viên
Hướng dẫn tập huấn Giáo dục viên LVE
Những Hoạt động Giá trị Sống dành cho Người tị nạn và Trẻ em bị ảnh hưởng bởi chiến
tranh
LVE là một sự hợp tác giữa các nhà giáo dục toàn cầu và là một tổ chức tự nguyện, với sự tham
vấn của Ban Giáo dục UNICEF.
Mục đích của LVE là cung cấp những nguyên tắc hướng dẫn và những công cụ cho sự phát
triển của một con người toàn diện, biết rằng mỗi cá nhân đều có nhiều mặt: thể chất, trí tuệ, cảm
xúc và tinh thần.
Mục tiêu của LVE là:
Giúp mỗi cá nhân suy nghĩ, cảm nhận và ứng dụng thực tế các giá trị vào các mối quan hệ với
bản thân, người khác, cộng đồng và rộng hơn là thế giới.
Đào sâu những hiểu biết, động cơ thúc đẩy và trách nhiệm để xã hội và cá nhân đưa ra
những lựa chọn tích cực.
Truyền cảm hứng cho các cá nhân chọn lựa những giá trị tinh thần, đạo đức, xã hội và của
riêng bản thân, đồng thời nhận thức những phương pháp thực tế để phát triển và đào sâu
chúng.
Khuyến khích các giáo dục viên, cha mẹ và người chăm sóc xem việc giáo dục như là một cách
để cung cấp cho sinh viên, học sinh triết lý sống, qua đó tạo điều kiện cho sự trưởng thành,
phát triển toàn diện và chọn lựa mang tính tổng thể để các em có thể hòa nhập cộng đồng với
sự tôn trọng, tự tin, và có mục đích.
Nhóm các cha mẹ tìm hiểu về giá trị sống được xem là một phần quan trọng của dự án này bởi
họ chính là những người thầy quan trọng nhất và đầu tiên của con về các giá trị sống.
Suy ngẫm Khuyến khích cha mẹ suy ngẫm về những giá trị quan trọng đối với họ, mở nhạc
nhẹ và đọc chậm lời suy ngẫm như bên dưới.
Giới thiệu: “Giá trị có ảnh hưởng đến cuộc sống ta trong mọi giây phút. Chúng là nguồn lực
hướng dẫn ta trong mọi việc ta làm hoặc theo đuổi. Khi những giá trị bên trong tương thích với
những hành động của ta, thì ta đang sống trong sự hài hòa. Nhưng giá trị là gì? Và chúng ta đã

phát triển chúng như thế nào? Tôi muốn các anh chị suy ngẫm về những giá trị của mình khi được
yêu cầu nghĩ về một số điều. Vui lòng viết ra câu trả lời của anh chị.”
Nghĩ đến một người có ảnh hưởng tích cực đến cuộc đời anh chị. (Dừng lại trong chốc lát)
Người ấy có những giá trị hay phẩm chất nào mà nhờ đó đã tạo nên sự khác biệt cho anh
chị? Vui lòng viết ra những giá trị hay phẩm chất làm người ấy trở nên quan trọng đối với
anh chị. (Dừng lại một phút)
Nếu mọi người trên thế giới đều có những giá trị ấy, hoặc thường xuyên thể hiện chúng, thế
giới này có khác đi không? (Dừng lại)
Nghĩ đến những bài hát anh chị yêu thích. Lời của bài hát và điệu nhạc phản ảnh những giá
trị nào? Viết những giá trị ấy xuống. (Dành ra 2 – 3 phút)
Nghĩ về những bài thơ, câu trích dẫn, quyển sách quan trọng đối với anh chị. Các tác phẩm
ấy chuyển tải những giá trị nào?(Dừng ba phút, hoặc nhiều hơn)
Những hình ảnh nào là quan trọng đối với anh chị? Nghĩ đến những quang cảnh hoặc
những bức tượng yêu thích của các anh chị. Chúng gợi lên những giá trị hoặc những cảm
giác nào? (Cho ba phút, hoặc nhiều hơn)
Nhớ lại những khoảnh khắc đặc biệt tích cực trong cuộc đời anh chị. Lúc đó anh chị cảm thấy
thế nào và đã thể hiện giá trị gì? (Cho bốn phút, hoặc nhiều hơn)
Nghĩ đến điều anh chị thích nhất khi làm bố mẹ. Khi nhớ đến những giây phút ấy, anh chị
đánh giá cao điều gì?
Yêu cầu người tham dự tạo thành các nhóm nhỏ, từ 3 – 4 người, để chia sẻ những cảm nhận và
những giá trị từ bài tập này trong vòng 10 đến 15 phút.
Bây giờ, anh chị hãy dành ra năm phút để nghĩ về sáu giá trị quan trọng nhất trong cuộc
đời mình và viết ra. (Mở nhạc nhẹ cho suy ngẫm)
Yêu cầu các cha mẹ chia sẻ. Cho họ đọc to sáu giá trị ấy và viết chúng lên một tờ giấy khổ lớn.
Tóm tắt: “Dường như chúng ta có nhiều giá trị chung”.
Nói: “Cách đây vài năm, có một dự án rất thú vị, với tên gọi là Hợp tác Toàn cầu vì một
Thế giới Tốt đẹp hơn. Hàng ngàn nhóm người từ những nền văn hóa, tôn giáo, tuổi tác và địa
vị xã hội khác nhau ở 129 quốc gia cùng được yêu cầu hình dung về một thế giới tốt đẹp hơn. Họ
sẽ cảm thấy thế nào khi ở trong thế giới đó, các mối quan hệ và môi trường ở thế giới đó ra sao...
Ta thử đoán xem câu trả lời sẽ là gì?”. Hỏi:
Anh chị thích cảm thấy thế nào?
Anh chị thích mối quan hệ của mình trở nên như thế nào?
Anh chị muốn môi trường sống của mình trở nên như thế nào?
“Có vẻ như ta không chỉ muốn cùng chung những giá trị trong mối quan hệ, mà con người ở
tất cả các nền văn hóa đều có cùng chung những giá trị phổ quát. Tuy nhiên, ta lại không sống
cùng với những giá trị phổ quát ấy. Tiền đề của chương trình LVE là nếu ta sống cùng với những
giá trị của mình, ta sẽ tạo nên một thế giới tốt đẹp hơn”.
Trong vài phút sắp tới, ta hãy cùng khám phá xem trẻ em phát triển các giá trị bằng cách
nào. Giờ, các anh chị hãy nhớ đến một lần nào đó khi còn nhỏ. Hãy nhớ lại những trải

nghiệm khi anh chị nhận biết được điều được xem là quan trọng đối với mình. (Mở nhạc và
cho họ suy ngẫm trong vài phút)
Bây giờ, hãy nghĩ về giá trị đầu tiên trong đời mình. Lúc đó anh chị khoảng bao nhiêu tuổi?
Có anh chị nào muốn chia sẻ không? (Viết ra câu trả lời của họ)
Những câu trả lời của họ có thể rơi vào nhiều loại khác nhau, có thể hồi đáp:“Vậy là, một số
anh chị đã học cách đánh giá cao giá trị ấy khi…”.
Lưu ý cho tập huấn viên: Có thể hầu hết mọi người sẽ chia sẻ những trải nghiệm tích cực,
nhưng cũng có vài người nhắc đến những trải nghiệm tiêu cực mà từ đó họ nhận ra vì sao một giá
trị lại quan trọng, chẳng hạn như ai đó đã nói dối về họ và từ đó họ học được giá trị Trung thực.
Hãy ghi chú trải nghiệm này của họ lên giấy khổ lớn. Nếu muốn, bạn có thể thêm vài câu khơi gợi
để thảo luận sâu hơn về trung thực, hoặc để mọi người lắng nghe họ...
Nếu là trẻ, anh chị muốn nói gì với những người lớn trên thế giới? Anh chị muốn họ làm
những gì? Anh chị muốn họ đối xử với mình thế nào?
Để họ trả lời và bạn viết câu trả lời lên giấy khổ lớn trong lúc lặp lại, hoặc tóm lược lại nội dung
họ nói.
“Tôi nghĩ anh chị vừa mô tả một bầu không khí lấy giá trị làm nền”. Tập huấn viên hãy nói ra
câu này khi các cha mẹ nêu ra những ý như: lắng nghe con, yêu thương con, tôn trọng con, để con
được vui chơi, đặt ra những giới hạn cho con… Nếu họ không nêu ra những điều liên quan đến bầu
không khí dựa trên các giá trị, chỉ cần tóm tắt lại những gì họ đã nói.
“Cảm ơn các anh chị. Bây giờ, các anh chị sử dụng trí tưởng tượng của mình. Trong tâm trí,
anh chị hãy vẽ lên hình ảnh của con mình – nhưng các trẻ đều đã trưởng thành. Mọi hy vọng của
anh chị ở con đều được thực hiện. Các con có những giá trị nào? Vui lòng viết xuống”. Cho họ thời
gian để suy nghĩ và viết ra......
“Giờ thì anh chị hãy vẽ hình ảnh của con mình ở tuổi hiện tại của trẻ. Tưởng tượng anh chị
muốn nhìn thấy những giá trị nào ở trẻ và trong mối quan hệ giữa anh chị với trẻ… Sự tương
giao của anh chị và trẻ sẽ như thế nào... Anh chị cảm thấy thế nào khi sự tương giao này mang
tính giá trị?...... Anh chị đã vẽ ra hình ảnh nào?”......
Sau đó yêu cầu các cha mẹ tạo thành nhóm ba hoặc bốn người để chia sẻ những trải nghiệm và
suy nghĩ của họ. Cho họ 10 phút.
Yêu cầu từng nhóm tường thuật tóm tắt trước tập thể. Ghi nhận những chia sẻ và đóng góp của
từng nhóm.
Lựa chọn các giá trị
Bạn có thể yêu cầu nhóm trả lời nhanh những giá trị họ muốn khám phá và bạn viết lên bảng
hoặc giấy khổ lớn. Tuy nhiên, hãy luôn bao gồm trong đó giá trị Hòa bình và Tôn trọng. Đề nghị
nhóm bắt đầu với hai giá trị này.
Có những trường hợp mà những giá trị khác đã được chọn, như ở trường học, ban giám hiệu
hay giáo viên có thể đã chọn tập trung vào những giá trị nào đó cho cả năm học, hoặc có thể họ đã
chọn một giá trị cho mỗi tháng. Nếu vậy, bạn nên thảo luận kế hoạch sinh hoạt các giá trị của
trường với nhóm các cha mẹ và hỏi xem họ muốn làm theo loạt giá trị đó không. Sẽ rất có lợi khi cả
trường và gia đình cùng thực hiện một giá trị. Tuy nhiên, nếu cha mẹ quyết định bắt đầu bằng một
giá trị không được chọn, hãy lắng nghe, liệt kê lý do và để họ biểu quyết. Họ sẽ có thêm động lực để
tham gia khi họ có đóng góp trong quyết định này.

Để kết thúc, hãy cảm ơn vì họ đã tham gia và khẳng định vai trò làm cha mẹ, làm người chăm
sóc trẻ quan trọng như thế nào. Hãy nói rằng bạn mong được gặp họ vào những buổi tiếp theo để
khám phá giá trị.............
MÔ HÌNH 6 BƯỚC
CHO PHẦN 2 & 3
Bước 1: Định nghĩa về một giá trị
Chọn giá trị mà nhóm đã quyết định. Có thể đọc một đoạn ngắn, phù hợp với nội dung sinh
hoạt từ tài liệu Hướng dẫn tập huấn Giáo dục viên LVE hoặc một bài thơ, một câu chuyện ngắn về
giá trị được chọn. Hỏi: “Theo anh chị,............(giá trị được chọn) có nghĩa là gì?”...... Khi họ phát
biểu, ghi chú những phản hồi của họ lên bảng hoặc giấy khổ lớn.
Bước 2: Thảo luận – chúng ta truyền đạt giá trị này như thế nào?
Hỏi: “Vậy chúng ta truyền đạt giá trị này cho các con như thế nào?...... Chúng ta gia tăng
trải nghiệm về giá trị này khi ở nhà...... trong mối quan hệ với các con...... trong giao tiếp giữa
chúng ta với các con...... trong môi trường gia đình...... trong chính bản thân...... bằng cách nào?
Cha mẹ thường đồng ý rằng con cái học hỏi từ hành vi cư xử của cha mẹ. Nếu họ không nêu ra
vấn đề này, tập huấn viên có thể đề cập đến, bằng cách nói: “Tất cả những gì ta làm đều mang tính
giáo dục về các giá trị. Cách ta giao tiếp với những người khác – những gì ta nói, nói như thế nào
và những gì ta làm sau khi nói. Nếu hôm nay tôi thuyết giảng về tính trung thực cho cậu con trai
12 tuổi của mình, đọc trích đoạn từ sách kinh vào ngày hôm sau, đọc một truyện về tính trung
thực vào ngày hôm sau nữa, nhưng sau đó tôi lại cố tìm cách để gian lận giá vé tham gia hội chợ,
cậu bé đó sẽ học được một điều từ hành vi của tôi – gian lận vẫn có thể chấp nhận được”. Để cho
các phụ huynh bình luận.
Bước 3: Cùng chơi với giá trị ấy
Chúng ta có thể thực hiện những hoạt động giá trị nào khác ở nhà?
Nhóm có thể dành ba buổi sinh hoạt cho một giá trị – Hòa bình, Tôn trọng và Yêu thương – vì
có nhiều hoạt động trong những bài học này. Ở buổi thứ nhất, hãy để cha mẹ thật sự tham gia vài
hoạt động dành cho trẻ. Tập huấn viên giới thiệu Kỹ năng làm cha mẹ 1 - Nhận ra Tầm quan trọng
của việc chơi đùa & Thời gian ở bên con. Với những giá trị còn lại, chỉ cần 1 đến 2 buổi là đủ.
Tham khảo Những Hoạt động Giá trị Sống trong Giáo dục Con trẻ ở phần 2, trong đó có rất
nhiều hoạt động được lấy từ sách Những Giá trị Sống dành cho Trẻ từ 3 đến 7 tuổi và từ 8 đến 14
tuổi. Các bậc cha mẹ có thể tiến hành vài hoạt động phù hợp với độ tuổi của trẻ. Sẽ rất vui. Hy vọng
nhóm sẽ dành ít nhất một nửa thời gian sinh hoạt để chơi và thử nghiệm những giá trị này.
Những hoạt động giá trị sống để cha mẹ sinh hoạt ở nhà thì ít hơn. Cha mẹ có thể đưa ra
những gợi ý của riêng mình. Khuyến khích họ chia sẻ ý tưởng với những cha mẹ khác (thậm chí
bạn có thể gửi cho chúng tôi qua email hoặc gửi trực tiếp qua website của chương trình LVE!). Tất
cả mọi đóng góp đều gia tăng thêm lòng nhiệt tình và sự hứng thú cho chương trình. Bước này là
một cơ hội tuyệt vời để các bậc cha mẹ chia sẻ những bài hát, trò chơi và sự hiểu biết từ di sản văn
hóa của đất nước.
Bước 4: Thảo luận về cách ứng dụng ở nhà Trình bày các kỹ năng làm cha mẹ
Tạo điều kiện cho các bậc cha mẹ chia sẻ những cảm nhận, suy tư và trăn trở khi ứng dụng các
giá trị trong gia đình. Nhiều cha mẹ chưa từng học một lớp làm cha mẹ nào. Có thể họ đã “lạm
dụng” hoặc thể hiện vai trò của mình một cách tiêu cực. Do đó, đây là thời điểm hoàn hảo để tập
huấn viên chú tâm lắng nghe, khơi gợi thảo luận theo gợi ý từ các cha mẹ khác và đưa ra những kỹ

năng làm cha mẹ phù hợp với tình huống. Những tập huấn viên từng đứng lớp làm cha mẹ trước
đó sẽ được chuẩn bị tốt cho những cuộc thảo luận như thế bởi các bậc cha mẹ thường dễ tiếp nhận
hơn khi được truyền đạt theo những cách thiết thực để giảm xung đột và căng thẳng.
Ban đầu, tập huấn viên nên hướng dẫn một nhóm nhỏ các cha mẹ. Những kỹ năng làm cha mẹ
ở phần 3 sẽ giải đáp những mối lo ngại chung của các bậc cha mẹ, đồng thời nêu ra cách giải quyết
những mối lo ngại đó. Bạn có thể hướng dẫn chỉ một kỹ năng làm cha mẹ trong buổi sinh hoạt đầu
tiên, nhưng hãy trình bày theo trình tự như được giới thiệu ở đây.
Tất nhiên, tập huấn viên cần nhanh nhạy trong việc nắm bắt nhu cầu của nhóm và nên cảm
thấy thoải mái giới thiệu các kỹ năng làm cha mẹ theo nhu cầu phát sinh. Tập huấn viên cũng cần
tinh ý đối với những vấn đề thuộc văn hóa và chỉ giới thiệu các kỹ năng làm cha mẹ thích hợp với
nhóm, đồng thời khéo léo chọn lựa những ví dụ điển hình.
Bước 5: Kết thúc mỗi buổi sinh hoạt
Bạn có thể kết thúc bằng một hoạt động (tùy chọn) hoặc chúc họ tận hưởng những hoạt động
giá trị sống với các con của họ ở nhà.
Bước 6: Ở buổi sinh hoạt tiếp theo
Điều gì đã làm được?
Ở buổi sinh hoạt kế tiếp, yêu cầu các cha mẹ chia sẻ những trải nghiệm/thành công của họ ở
nhà. Hỏi: “Anh chị có thể chia sẻ những gì đã làm được và chưa làm được khi áp dụng ở nhà?”......
“Có những thay đổi nào so với trước kia?”...... Lắng nghe lời chia sẻ và ghi nhận, khen ngợi cho
những cố gắng của họ. Nếu cả nhóm đều thích giá trị này, hãy cho họ thêm vài hoạt động sinh hoạt
nữa. Nhóm có thể chọn mở đầu mỗi buổi sinh hoạt bằng một trong những bài hình dung về hòa
bình.
Khi đã sẵn sàng chuyển sang giá trị tiếp theo, hãy bắt đầu với bước 1 lần nữa và thảo luận giá
trị đó trong cả nhóm.

PHẦN 2

NHỮNG HOẠT ĐỘNG
GIÁ TRỊ SỐNG
TRONG GIÁO DỤC CON TRẺ
Dành cho các bậc cha mẹ có con từ sơ sinh đến 2 tuổi
Thái độ yêu thương và bình yên là món quà đặc biệt cho con khi còn trong bụng...